Dụng cụ PT cơ bản
Mục lục
- 1.CHUẨN BỊ TRƯỚC KHI VÀO PHÒNG MỔ
- 2.QUY TRÌNH RỬA TAY, MẶC ÁO VÀ MANG GĂNG VÔ KHUẨN
- 3.NHẬN DIỆN MỘT SỐ DỤNG CỤ PHẪU THUẬT CƠ BẢN
- 3.1.Nhóm dụng cụ cắt và phẫu tích (Cutting & Dissecting)
- 3.2.Nhóm dụng cụ cầm máu (Hemostatic Forceps / Clamps)
- 3.3.Nhóm dụng cụ kẹp giữ mô tạng và phẫu tích (Grasping & Tissue Forceps)
- 3.4.Nhóm dụng cụ kéo vén phẫu trường (Retractors / Banhi)
- 3.5.Nhóm dụng cụ khâu nối (Suturing)
- 3.6.Dụng cụ trong phẫu thuật nội soi cơ bản
CHUẨN BỊ TRƯỚC KHI VÀO PHÒNG MỔ
Trang phục phòng mổ (Scrubs), nón và khẩu trang
- Trang phục phòng mổ (Scrubs): Cần thay hết quần áo thường nhật (trừ quần áo lót) để mặc bộ đồ scrubs sạch/vô trùng dành riêng cho khu vực phòng mổ nhằm hạn chế tối đa vi trùng đưa từ bên ngoài vào.
- Nón phẫu thuật viên: Phải che phủ hết toàn bộ tóc để hạn chế tình trạng rụng tóc vào phẫu trường.
- Khẩu trang: Phải che kín cả vùng mũi và miệng, cúp dây vừa phải, đảm bảo không bị tụt khi nói chuyện.
- Tháo bỏ trang sức & Móng tay: Phải tháo bỏ tất cả đồng hồ, nhẫn, khoen tai/mũi trước khi vào phòng mổ. Cần tẩy sạch sơn móng tay và cắt ngắn móng tay để hạn chế vi khuẩn tích tụ dưới móng và tránh làm rách găng tay vô khuẩn.
QUY TRÌNH RỬA TAY, MẶC ÁO VÀ MANG GĂNG VÔ KHUẨN
Quá trình rửa tay ngoại khoa, mặc áo mổ và mang găng vô khuẩn là bước bắt buộc trước khi tiếp xúc phẫu trường, được kíp mổ (dụng cụ viên, phẫu thuật viên phụ, phẫu thuật viên chính) thực hiện nghiêm ngặt.
Rửa tay ngoại khoa
- Dung dịch sát khuẩn: Sử dụng dung dịch xà phòng sát khuẩn chuyên dụng (chứa Chlorhexidine gluconate hoặc Povidone-Iodine).
- Thứ tự rửa: Rửa tỉ mỉ từ bàn tay, các ngón tay, kẽ ngón tay, bàn tay, cổ tay, cẳng tay và kéo dài lên trên khuỷu tay.
- Tư thế tay: Trong suốt quá trình rửa tay và di chuyển, bàn tay luôn phải giữ cao hơn khuỷu tay để nước và dung dịch sát khuẩn chảy từ vùng sạch nhất (bàn tay) xuống vùng kém sạch hơn (khuỷu tay).
- Lau khô: Dùng khăn vô khuẩn lau khô từng bên tay từ bàn tay xuống cẳng tay (không dùng khăn đã lau cẳng tay/khuỷu tay quay ngược lại lau bàn tay).
Mặc áo mổ vô khuẩn
- Nhấc áo mổ vô khuẩn ra khỏi khay, chọn nơi rộng rãi, thả áo mở tự nhiên hướng ra xa cơ thể.
- Luồn hai tay vào hai tay áo, giữ hai tay trong gấu áo hoặc đưa bàn tay ra khỏi cổ tay áo (tùy kỹ thuật mang găng kín hay mở).
- Điều dưỡng vòng ngoài (người không vô khuẩn) sẽ đứng phía sau hỗ trợ kéo áo và buộc dây cố định ở sau cổ và sau lưng.
Mang găng tay vô khuẩn
- Kỹ thuật: Có hai kỹ thuật chính là mang găng kín (thực hiện khi bàn tay vẫn nằm trong gấu tay áo mổ) và mang găng mở.
- Nguyên tắc: Bàn tay đã vô khuẩn chỉ được tiếp xúc với mặt trong của găng; mặt ngoài vô khuẩn của găng tuyệt đối không được chạm vào bất kỳ bề mặt chưa vô khuẩn nào.
NHẬN DIỆN MỘT SỐ DỤNG CỤ PHẪU THUẬT CƠ BẢN
Trong chuẩn bị bộ dụng cụ mổ phẫu thuật mở cũng như phẫu thuật nội soi, các dụng cụ được sắp xếp theo nhóm chức năng rõ ràng:
┌─────────────────────────────────────────┐
│ DỤNG CỤ PHẪU THUẬT CƠ BẢN │
└────────────────────┬────────────────────┘
│
┌───────────────────┬────────────────┼───────────────────┬───────────────────┐
▼ ▼ ▼ ▼ ▼
┌─────────┐ ┌─────────┐ ┌─────────┐ ┌─────────┐ ┌─────────┐
│ Dao mổ │ │ Kéo mổ │ │ Kẹp mổ │ │ Banh │ │Kẹp mang │
│ & Lưỡi │ │ & Cắt │ │(Kelly/ │ │ (Kéo │ │ kim │
│ dao │ │ chỉ │ │Crile...)│ │ vén) │ │ (Needle)│
└─────────┘ └─────────┘ └─────────┘ └─────────┘ └─────────┘Nhóm dụng cụ cắt và phẫu tích (Cutting & Dissecting)
Cán dao mổ (Scalpel Handle) & Lưỡi dao (Blades):
- Cán dao số 3 (dùng lưỡi dao nhỏ như 10, 11, 15) dùng cho phẫu thuật tinh xảo/nông.
- Cán dao số 4 (dùng lưỡi dao lớn hơn như 20, 21, 22) dùng cho đường rạch da rộng/sâu.
Kéo phẫu thuật (Surgical Scissors):
- Kéo Mayo: Thường chắc, dày; dùng để cắt chỉ, cắt gạc hoặc phẫu tích các mô thô dày như mạc, gân, cơ.
- Kéo Metzenbaum: Đầu mỏng, mảnh hơn (cong hoặc thẳng); dùng để phẫu tích mô mềm, tinh xảo, tách tổ chức tổn thương.
Nhóm dụng cụ cầm máu (Hemostatic Forceps / Clamps)
- Kẹp Kelly / Kẹp Crile (Kelly / Crile Clamps): Dụng cụ có nấc khóa, rãnh ngang trên cành kẹp; dùng để kẹp giữ mạch máu chảy hoặc phẫu tích bóc tách mô.
- Kẹp Mosquito (Halsted): Kẹp nhỏ, đầu mảnh; dùng kẹp các mạch máu nhỏ hoặc phẫu tích ở vùng tinh xảo.
- Kẹp Kocher: Có răng nhọn ở đầu kẹp; dùng kẹp giữ các mô chắc (mạc, cơ) không lo dập, không dùng kẹp mô tạng rỗng.
Nhóm dụng cụ kẹp giữ mô tạng và phẫu tích (Grasping & Tissue Forceps)
Nhíp phẫu tích (Tissue Forceps):
- Nhíp có răng: Dùng giữ da, mạc thành bụng chắc chắn.
- Nhíp không răng: Dùng giữ mô mềm, niêm mạc, ống tiêu hóa, mạch máu để tránh làm rách/dập mô.
- Kẹp Babcock / Kẹp Allis: Dùng kẹp giữ các mô mềm, ruột, túi mật nhẹ nhàng.
- Kẹp gạc (Foerster / Sponge Forceps): Kẹp gạc củ ấu để sát khuẩn da hoặc thấm máu trong phẫu trường.
Nhóm dụng cụ kéo vén phẫu trường (Retractors / Banhi)
- Banh kéo tay (Manual Retractors): Như Banh Farabeuf, Banh Army-Navy, Banh Deaver; dùng phẫu thuật viên phụ kéo vén da, cơ, phẫu trường để lộ vùng mổ.
- Banh tự động (Self-retaining Retractors): Giữ phẫu trường mở cố định mà không cần người cầm giữ liên tục.
Nhóm dụng cụ khâu nối (Suturing)
- Kẹp mang kim / Kẹp giữ kim (Needle Holder): Dụng cụ có ngàm ngắn, phẳng, mặt trong kẹp có rãnh chéo hoặc bọc Tungsten carbide để giữ kim khâu chắc chắn, không bị xoay lật khi đẩy kim qua mô.
Dụng cụ trong phẫu thuật nội soi cơ bản
Bộ dụng cụ phẫu thuật nội soi bao gồm:
- Trocar: Cổng nối đi qua thành bụng để đưa camera và dụng cụ thao tác vào ổ bụng.
- Hệ thống Camera & Ống soi (Laparoscope): Dẫn truyền hình ảnh từ trong ổ bụng ra màn hình.
- Móc đốt điện đơn cực / Đốt lưỡng cực (Monopolar / Bipolar): Dùng cắt phẫu tích và cầm máu bằng nhiệt điện.
- Kẹp phẫu tích nội soi, kẹp ruột, kéo nội soi, ống hút - rửa: Thiết kế dạng ống dài thao tác qua trocar.